BDnF, la fabrique à BD

Analiz eden: Getfullapps

Çizgi roman hazırlamayı denemek isteyenler için BDnF, klasik çizim uygulamalarından farklı bir başlangıç noktası sunuyor. Benim deneyimimde uygulama, boş bir sayfaya ne yapacağını bilemeden bakmak yerine sahne, karakter ve kare mantığıyla ilerlemeyi kolaylaştırıyor. BnF tarafından geliştirilen bu ücretsiz karikatür uygulaması, özellikle kendi kısa hikâyesini kurmak isteyen çocuklar, öğrenciler ve çizgi romanla yeni tanışan yetişkinler için anlaşılır bir çalışma alanı oluşturuyor.

Uygulamanın temel fikri basit: çizgi roman kodlarını keşfetmek ve bunlardan yola çıkarak kendi anlatını oluşturmak. Ancak onu yalnızca hazır görselleri yan yana getiren bir araç gibi değerlendirmek haksızlık olur. Asıl gücü, bir hikâyeyi karelere bölmeyi, konuşma balonlarını doğru yere yerleştirmeyi ve görsel akışı düşünmeyi öğretmesinde yatıyor. BDnF, çizim yeteneğinden çok anlatma isteğini öne çıkaran bir araç.

İlk hikâyeyi kurarken izlediğim temel akış

Uygulamayı açtığımda en rahat yöntem, hemen ayrıntılı bir sahne tasarlamaya çalışmak yerine önce hikâyenin tek cümlelik fikrini belirlemek oldu. Örneğin “Okuldan dönen bir çocuk kaybolan kedisini arıyor” gibi kısa bir fikir, karelerin görevini netleştiriyor. İlk kare ortamı tanıtıyor, sonraki kare arayışı gösteriyor, son kare de sonucu veriyor. BDnF’nin çizgi roman mantığı bu tür küçük planlarda daha anlaşılır hâle geliyor.

Yeni başlayanlara tavsiyem, ilk çalışmayı kısa tutmaları. Çok fazla karakter, mekân ve olay eklemek uygulamanın araçlarını öğrenmeyi zorlaştırıyor. Ben önce birkaç karelik basit bir sahneyle başladığımda, balonların okunabilirliğini ve görsellerin birbirini nasıl tamamladığını daha iyi fark ettim. Sonra aynı hikâyeyi biraz genişletmek, baştan karmaşık bir proje kurmaktan daha verimli hissettirdi.

Bir kareyi yalnızca güzel bir resim olarak değil, hikâyenin belirli bir anı olarak düşünmek gerekiyor. Karakterin yüz ifadesi, bakış yönü ve konuşma balonunun konumu birlikte çalışıyor. Balonu karakterin ağzına çok uzak koyduğumda kimin konuştuğu belirsizleşebiliyor. Bu yüzden düzenleme sırasında her kareyi birkaç saniye sadece okur gözüyle incelemek işe yarıyor: Göz önce nereye gidiyor, metin görüntüyü kapatıyor mu, sahne bir sonraki kareye doğal biçimde bağlanıyor mu?

Bu yaklaşım uygulamayı çocuklar için de kullanışlı kılıyor. Bir çocuk, “çizimim iyi değil” diye başlamadan karakter seçimi, sahne düzeni ve diyalog üzerinden hikâye anlatabiliyor. Ebeveyn ya da öğretmen açısından da sonuç yalnızca ekranda hazırlanmış bir görsel değil; olay sırası, neden-sonuç ilişkisi ve kısa metin yazımı üzerine pratik yapan bir çalışma oluyor.

Günlük bir kullanım senaryosunda BDnF’yi şöyle değerlendirdim: Bir öğrenci, Türkçe ya da yabancı dil dersinde kısa bir olay anlatmak için önce üç sahnelik taslak hazırlayabilir. İlk karede yeri ve zamanı gösterir, ortada sorunu ortaya çıkarır, son karede çözümü verir. Metinleri kısa tuttuğunda uygulama, uzun kompozisyon yazmakta zorlanan bir öğrencinin düşüncesini görsel sıraya koymasına yardımcı oluyor. Aynı çalışma daha sonra sınıfta anlatılabilir veya aile içinde gösterilebilir.

Burada önemli bir ayrım var. BDnF, profesyonel illüstrasyon yazılımı gibi her çizgi ayrıntısını kontrol etmek isteyen kişilere göre tasarlanmamış görünüyor. Benim açımdan bu bir kusurdan çok bilinçli bir sınır. Uygulama, sanatçıya sınırsız özgürlük vermektense hikâye kurma sürecini erişilebilir hâle getiriyor. Bu nedenle ilk hedefiniz kusursuz çizim değilse daha iyi sonuç alırsınız.

Başlamadan önce kontrol etmeye değer tercihler

Bir projeye başlamadan önce cihazın ekranını ve uygulamanın çalışma alanını rahat kullanabileceğinizden emin olmanız önemli. Küçük ekranda kareler ve konuşma balonları üzerinde çalışmak mümkün olsa da ayrıntılı yerleştirmelerde parmakla hassas ayar yapmak yorucu olabiliyor. Ben daha uzun bir hikâyeyi hazırlarken acele etmek yerine her sahneyi ayrı ayrı düzenlemeyi tercih ettim.

Metin yerleşimi, ilk bakışta görsel seçiminden daha kritik. Balonun içindeki cümleyi kısa tutmak, hem okunabilirliği artırıyor hem de karakterin yüzünü kapatma riskini azaltıyor. Uzun açıklamaları tek bir balona sıkıştırmak yerine olayı iki kareye bölmek genellikle daha iyi. Bu, uygulamanın yalnızca teknik bir özelliği değil, çizgi roman anlatımının temel alışkanlıklarından biri.

Renk ve görsel uyumu da gözden kaçabiliyor. Farklı kaynaklardan alınmış gibi duran öğeler aynı karede bir araya geldiğinde sahne dağınık görünebilir. Benzer renk duygusuna sahip arka plan ve karakterleri eşleştirmek, hikâyeyi daha bütünlüklü gösteriyor. Her karede mümkün olan en fazla öğeyi kullanmak yerine, olayın anlaşılması için gerekenleri bırakmak daha güçlü bir sonuç veriyor.

Uygulamanın ücretsiz olması, denemeye başlamak için önemli bir avantaj. Özellikle çizgi roman hazırlamanın kendisine para ayırmadan önce bu tür bir çalışma biçiminin size uyup uymadığını görebilirsiniz. Bununla birlikte ücretsiz olması, her ihtiyacı karşılayacağı anlamına gelmiyor. Ben BDnF’yi önce hızlı fikir geliştirme aracı olarak kullanır, çok ayrıntılı bir proje planlıyorsam beklentimi baştan sınırlardım.

Yaş derecelendirmesinin PEGI 3 olması, uygulamanın küçük yaştaki kullanıcılar için de uygun bir çerçevede konumlandığını gösteriyor. Yine de çocukların hazırladığı içerik üzerinde bir yetişkinin birlikte çalışması faydalı olabilir. Buradaki amaç güvenlikten çok yaratıcılığı yönlendirmek: Çocuğa hazır bir hikâye vermek yerine “Bu karede ne değişti?” veya “Okur bunu nasıl anlayacak?” gibi sorular sormak, uygulamanın eğitim değerini artırıyor.

Android tarafında minimum işletim sistemi gereksinimi 6.0. Bu, çok eski olmayan birçok cihazda deneme şansı veriyor; ancak ekran boyutu ve cihazın genel performansı kullanım rahatlığını etkileyebilir. Ben uygulamayı değerlendirirken yalnızca açılıp açılmadığına değil, sahne düzenlerken parmak hareketlerinin ne kadar kontrollü olduğuna da dikkat ederdim.

Daha hızlı sonuç almak için geliştirdiğim alışkanlıklar

BDnF’de hız kazanmanın en iyi yolu, her seferinde aynı küçük planı uygulamak. Önce olayın başlangıcını, ortasını ve sonunu tek cümleyle yazmak; sonra kareleri oluşturmak; en son diyalogları eklemek, sürekli geri dönüp sahneyi bozmayı engelliyor. Ben metinleri en başta yazdığımda görsel alanın daraldığını fark ettim. Bu yüzden önce görüntüyü, ardından kısa konuşmaları yerleştirmek daha pratik geldi.

Bir başka yararlı alışkanlık, her kareye tek bir görev vermek. Bir kare hem yeni mekânı tanıtıyor, hem üç karakteri gösteriyor, hem de uzun bir açıklama taşıyorsa okuma ritmi yavaşlıyor. Olayı parçalara ayırdığımda düzenleme daha kolay oldu. Bu yöntem özellikle okul ödevleri için işe yarıyor; çünkü öğrencinin anlatmak istediği ana fikri gereksiz ayrıntıların arasında kaybetmesini önlüyor.

Karakterlerin konuşma sırasını da baştan düşünmek gerekiyor. Soldan sağa ilerleyen bir okuma düzeninde balonların sırası karışırsa okuyucu hikâyeyi yanlış takip edebilir. Ben son kontrolü yaparken metni değil, yalnızca balonları takip ederek okudum. Eğer gözüm bir balondan diğerine doğal biçimde geçemiyorsa, yerleşimi değiştirmek çoğu zaman cümleyi yeniden yazmaktan daha etkiliydi.

Uygulamayı bir fikir defteri gibi kullanmak da mümkün. Aklınıza gelen kısa bir espriyi, bir karakter fikrini ya da günlük hayattan küçük bir olayı birkaç karelik taslağa dönüştürebilirsiniz. Bu kullanımda amaç bitmiş bir çizgi roman üretmek değil, fikrin çalışıp çalışmadığını görmektir. Bir hikâye görsel sıraya konduğunda, sözlü anlatımda fark edilmeyen boşluklar hemen ortaya çıkıyor.

Örneğin işe giderken yaşanan küçük bir aksiliği anlatmak istediğimizi düşünelim. İlk karede otobüs durağını, ikinci karede yanlış otobüse binmeyi, üçüncü karede fark edilen hatayı gösterebiliriz. Diyalogları azaltıp mimik ve sahne düzenine güvendiğimizde anlatı daha akıcı olur. Bu tür kısa denemeler, uygulamanın araçlarını öğrenmek için uzun projelerden daha iyi bir antrenman sağlıyor.

BDnF’yi alışılmış çizim uygulamalarıyla karşılaştırdığımda en belirgin fark burada ortaya çıkıyor. Boş tuval sunan bir çizim uygulaması, çizgi ve renk üzerinde daha fazla özgürlük verir; fakat hikâyeyi kurma yükünü tamamen kullanıcıya bırakır. Sunum veya tasarım uygulamaları ise metin ve görsel birleştirmede başarılı olabilir, ancak çizgi roman karelerinin ritmini doğal olarak öğretmez. BDnF’nin avantajı, kullanıcıyı doğrudan bu anlatım biçimine sokması.

Öte yandan dijital çizim konusunda deneyimli biri için aynı sadelik sınırlayıcı gelebilir. Kendi karakterlerini her ayrıntısıyla çizmek, fırça seçeneklerini değiştirmek veya profesyonel baskı hazırlığı yapmak istiyorsanız özel çizim yazılımları daha doğru seçim olur. Ben BDnF’yi bu araçların rakibi değil, onlara geçmeden önce hikâye düşünmeyi öğreten daha hafif bir seçenek olarak görüyorum.

İleri kullanımda karşılaşılan sınırlar

Uygulamayı daha bilinçli kullandıkça, kolay başlangıcın bazı bedelleri olduğunu görmek mümkün. Hazır görsel mantığı, üretim süresini kısaltıyor ama her sahneyi zihninizdeki biçimde kurmanıza izin vermeyebilir. Karakterin belirli bir hareketini, özel bir mekânı veya çok özgün bir atmosferi anlatmak istediğinizde seçeneklerin sınırına ulaşabilirsiniz.

Bu durumda iki yol var. Ya hikâyeyi mevcut görsel dile uyarlarsınız ya da BDnF’de hazırladığınız taslağı başka bir araçta yeniden üretirsiniz. Ben ilk yolu kısa ve eğlenceli projelerde tercih ederdim. İkinci yol ise daha ciddi bir çizgi roman fikrinin ön çalışması için mantıklı. Böylece BDnF, nihai çizim alanı olmak zorunda kalmadan senaryo ve sayfa düzeni için kullanılabilir.

Metin miktarı arttıkça uygulamanın çizgi roman doğasına uygun sınırları daha görünür oluyor. Uzun açıklamalar, ayrıntılı arka plan bilgileri veya çok sayıda konuşmacı eklemek kareleri kalabalıklaştırıyor. Bu nedenle uygulamayı romanı görselleştirmek için değil, kısa ve görsel olarak anlatılabilen olaylar için kullanmak daha doğru. Bir hikâyeyi kısaltamıyorsanız sorun yalnızca uygulamada değil, anlatının henüz düzenlenmemiş olmasında da olabilir.

Bir diğer trade-off, hız ile kişiselleştirme arasındaki denge. Hazır yapı sayesinde kısa sürede okunabilir bir sonuç alabiliyorsunuz; fakat aynı rahatlık, farklı kullanıcıların çalışmalarının benzer bir görsel his taşımasına yol açabilir. Bu yüzden özgünlük arayan kullanıcı için asıl farkı yaratan şey, seçilen görsellerden çok metnin bakış açısı, karelerin sırası ve beklenmedik anlatım tercihi oluyor.

Uygulamanın güncel sürümü 2.12 ve ilk çıkışı 23 Oca 2020. Bu bilgiler, onu uzun süredir erişilebilir olan bir araç olarak değerlendirmeyi mümkün kılıyor. Benim için önemli olan, yeni bir uygulamanın sürekli değişen özelliklerinden çok, mevcut temel akışın anlaşılır ve tutarlı olması. BDnF’nin güçlü yanı da tam olarak bu sade çalışma mantığı.

İndirme sayfasındaki 100K+ kurulum seviyesi, uygulamanın belirli bir kullanıcı ilgisine ulaştığını gösteriyor; fakat bu rakamı kalite garantisi gibi görmemek gerekir. Ben karar verirken daha çok şu sorulara bakardım: Kısa hikâyeler mi hazırlamak istiyorum, yoksa ayrıntılı çizim mi? Hazır görsel yapısı bana yardımcı mı olacak, yoksa beni kısıtlayacak mı? Bu soruların cevabı olumluysa uygulamayı denemek mantıklı.

Özellikle öğretmenler ve ebeveynler için bir not daha eklemek isterim: Uygulama, sonucu çocuğun yerine üretmemeli. En verimli kullanım, çocuğun önce olay örgüsünü anlatması, sonra yetişkinin yalnızca teknik adımlarda destek olması. Karakter seçimini, konuşma metnini ve kare sırasını çocuk belirlediğinde ortaya çıkan çalışma daha kişisel oluyor. Böylece araç, hazır içerik tüketme uygulamasından yaratıcı ifade alanına dönüşüyor.

Kimler için doğru seçim, kimler başka araca bakmalı?

BDnF’yi çizgi roman dünyasına ilk adımı atmak isteyenlere gönül rahatlığıyla önerebilirim. Kısa hikâye yazanlar, ders projesini görsel hâle getirenler, çocuklarıyla yaratıcı bir etkinlik arayan aileler ve çizim becerisi sınırlı olduğu için erteleyenler burada hızlıca sonuç alabilir. Ücretsiz olması da deneme kararını kolaylaştırıyor. PEGI 3 derecesi sayesinde aile odaklı kullanım için de uygun bir başlangıç profili sunuyor.

Ancak hedefiniz profesyonel çizgi roman üretimi, ayrıntılı karakter tasarımı veya baskıya hazır sayfalar hazırlamaksa beklentinizi düşük tutmalısınız. Bu durumda özel çizim ve sayfa tasarım araçları daha fazla kontrol sağlayacaktır. BDnF, böyle bir üretim zincirinin tamamı değil; fikir, akış ve temel görsel anlatım aşamasında güçlü olan bir yardımcı.

Benim nihai değerlendirmem şu: BDnF, kullanıcıyı teknik ayrıntılarla boğmadan çizgi roman düşünmeye teşvik ediyor. En iyi sonucu almak için kısa başlayın, karelere ayrı görevler verin, metni azaltın ve son okumayı balonların sırasına göre yapın. Bu alışkanlıklar uygulamanın görünmeyen değerini ortaya çıkarıyor; çünkü size yalnızca görselleri yerleştirmeyi değil, okurun hikâyeyi nasıl takip edeceğini de düşündürüyor.

Sonuç olarak BDnF, la fabrique à BD, büyük projeler için sınırsız bir üretim stüdyosu değil; fakat hikâye kurmayı öğrenmek ve kısa çizgi romanlar hazırlamak için samimi, erişilebilir bir araç. Ben onu özellikle “çizmek istiyorum ama nereden başlayacağımı bilmiyorum” diyen bir arkadaşa önerirdim. Hazır yapısının sınırlarını kabul ederek kullanırsanız, birkaç karelik basit fikirleri okunabilir ve paylaşılabilir anlatılara dönüştürmek için keyifli bir yol sunuyor.

Uygulamanın geliştiricisi BnF, onu ücretsiz ve geniş bir kullanıcı kitlesine açık tutarak deneme eşiğini düşük bırakıyor. Benim açımdan en değerli tarafı da bu: Kullanıcıdan önce iyi bir çizer olmasını istemiyor. Önce bir fikir, ardından biraz sabır ve düzenli bir çalışma alışkanlığı yeterli oluyor. Hikâyeyi sadeleştirmeye hazırsanız, bu uygulama sizi boş sayfada bırakmıyor.

BDnF, la fabrique à BD Hakkında Kendi Dilinizde Okuyun